No solution nghĩa là vô nghiệm: không có giá trị nào thỏa mãn phương trình hoặc hệ phương trình. Hệ hai phương trình bậc nhất vô nghiệm khi hai đường thẳng song song: cùng slope nhưng khác y-intercept. Đừng nhầm với infinitely many solutions (vô số nghiệm).
Hệ phương trình vô nghiệm (No Solution System)
Trả lời nhanh
Hệ phương trình vô nghiệm (No Solution System)
Một phương trình hoặc hệ phương trình có no solution (vô nghiệm) khi không tồn tại giá trị nào của biến làm mọi phương trình đúng cùng lúc. Với một phương trình bậc nhất một ẩn, khi rút gọn ta được một mệnh đề sai như 6 = 5. Với hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn, hai đường thẳng song song và không bao giờ cắt nhau. Ngược lại, infinitely many solutions (vô số nghiệm) là khi hai phương trình biểu diễn cùng một đường thẳng, và rút gọn ra mệnh đề luôn đúng như 0 = 0.
Trong Digital SAT
Dạng "no solution" thuộc miền Algebra (khoảng 35% phần Toán, 13 đến 15 trong 44 câu), trong các kỹ năng linear equations in one variable và systems of two linear equations in two variables. Câu hỏi điển hình: "For what value of k does the system have no solution?", hoặc chọn phương trình nào cùng với phương trình đã cho tạo thành hệ vô nghiệm. Cách làm: đưa cả hai về dạng y = mx + b (hoặc so tỉ lệ các hệ số), cho hai slope bằng nhau rồi kiểm tra hai y-intercept khác nhau. Desmos rất hữu ích: hai đường song song không giao nhau, và bạn có thể dùng thanh trượt cho tham số k.
Ví dụ
Question: In the given system of equations, k is a constant. 3x − 4y = 10 kx − 8y = 15 For what value of k does the system have no solution?
Lời giải (cách 1, so slope):
- Phương trình thứ nhất: y = (3/4)x − 5/2, slope 3/4.
- Phương trình thứ hai: y = (k/8)x − 15/8, slope k/8.
- Vô nghiệm thì hai slope bằng nhau: k/8 = 3/4, nên k = 6.
- Kiểm tra y-intercept: −5/2 khác −15/8, nên hai đường song song và không trùng nhau. Cách 2 (so tỉ lệ hệ số): cần 3/k = (−4)/(−8) và tỉ số này khác 10/15. Từ 3/k = 1/2 được k = 6, và 1/2 khác 2/3, đúng.
Đáp án: 6
Lỗi thường gặp
- 1
Nhầm no solution (vô nghiệm) với infinitely many solutions (vô số nghiệm): cùng slope là chưa đủ, hai y-intercept còn phải khác nhau.
- 2
Cho các hệ số tỉ lệ với nhau nhưng quên kiểm tra hằng số; nếu hằng số cũng cùng tỉ lệ thì hệ có vô số nghiệm.
- 3
Rút gọn phương trình một ẩn ra 0 = 0 rồi kết luận vô nghiệm; thực ra đó là vô số nghiệm.
- 4
Sai dấu khi chuyển Ax + By = C về dạng y = mx + b (slope là −A/B, không phải A/B).
Mẹo
Với hệ dạng Ax + By = C, hệ vô nghiệm khi A₁/A₂ = B₁/B₂ nhưng khác C₁/C₂. So ba tỉ số này nhanh hơn đổi cả hai phương trình về y = mx + b.
Thuật ngữ liên quan
Bài hướng dẫn khác
Câu hỏi thường gặp
No solution là vô nghiệm hay vô số nghiệm?
No solution là vô nghiệm: không có giá trị nào thỏa mãn. Vô số nghiệm trong tiếng Anh là "infinitely many solutions".
No solution trong máy tính là gì?
Khi máy tính cầm tay hoặc phần mềm giải phương trình báo "No solution", nghĩa là nó không tìm được nghiệm (thực) nào: phương trình hoặc hệ phương trình vô nghiệm. Với hệ hai phương trình bậc nhất, điều đó có nghĩa hai đường thẳng song song.
Làm sao biết hệ phương trình vô nghiệm?
Đưa hai phương trình về dạng y = mx + b. Nếu hai slope bằng nhau nhưng hai y-intercept khác nhau, hệ vô nghiệm. Nếu cả slope và y-intercept đều bằng nhau, hệ có vô số nghiệm.
Phương trình một ẩn vô nghiệm trông như thế nào?
Khi rút gọn, biến bị triệt tiêu và còn lại một mệnh đề sai. Ví dụ 2(x + 3) = 2x + 5 cho 2x + 6 = 2x + 5, tức 6 = 5, vô lý, nên phương trình vô nghiệm.
